12.6.15

χαρά δεν έχει μόνος

 Το πλέον παράδοξο της ανθρώπινης φυλής είναι ότι ενώ είμαστε  κοινωνικά όντα (και σε πιο εξελιγμένο πολιτισμικά στάδιο «ζώα πολιτικά», κατά τον Αριστοτέλη), φτιαγμένοι για να χαιρόμαστε και να αγαπάμε, συνήθως οι επιλογές που κάνουμε μάς οδηγούν στην απομόνωση και στη δυστυχία. Έχουμε ταυτίσει την κοινωνία με τις «υποχρεώσεις» των άλλων προς εμάς, έχουμε ξεχάσει ότι κοινωνώ σημαίνει μοιράζομαι σκέψεις, πόθους, πόνους, συναισθήματα, όνειρα, αγαθά, χαρά. Αντικαταστήσαμε αυτή την (επι)κοινωνία με ένα απέραντο πάρε-δώσε, ένα αλισβερίσι που δεν θυμίζει καν ανατολίτικο παζάρι, όπου ο καθένας θέλει μόνο να πάρει, δίνοντας ελάχιστα ή τίποτα. Μοναδική αρετή του δίποδου αρπακτικού η εξαπάτηση, η πονηριά. Τα παραδείγματα πολλά: από την οργή όσων βρίσκονται πίσω από ένα τιμόνι για τους άλλους οδηγούς, την υπερτιμολόγηση αγαθών και υπηρεσιών, τον επαγγελματία που βρίζει τους πολιτικούς της διαφθοράς και σε φεσώνει δεκαπλάσια της πραγματικής του εργασίας και πάει λέγοντας.
Έγινε ο διπλανός εχθρός, που επιβουλεύεται την ευτυχία μας. Λες και η ευτυχία κρύβεται στην πληθώρα των αγαθών. Έτσι μάς μάθανε οι πατεράδες και οι παππούδες μας «που ζήσανε τον πόλεμο και την Κατοχή», μάς χάιδεψαν τα αφτιά οι πολιτικές των τελευταίων δεκαετιών, μάς γάνωσαν τα μυαλά οι λάιφ-στάιλ περσόνες της τι-βί: ότι ο πλεονέκτης και ο άρπαγας έχει βρει το μυστικό της ευτυχίας, και όλοι οι άλλοι αποτελούν εμπόδιά της.
Κι αν σού δοθούν όλα όσα ποθείς, πάλι άλλα θες. Η γυναίκα σου ή η σχέση σου δε σού αρκεί, θες και το παραπάνω. Όσα λεφτά και να βγάζεις, θες περισσότερα. Όση κι αν έχεις δόξα δε σού αρκεί, και η εξουσία που έχεις, στο μικρόκοσμό σου ή στη δημόσια ζωή, διαστρέφεται μέσα σου και από ευθύνη  γίνεται τυραννία σατράπη. Απεχθάνεσαι τους Τούρκους, που σε δυνάστευαν 400 και πλέον χρόνια, και ταυτόχρονα επιθυμείς οι άλλοι να γονατίσουν μπροστά σου, ταπεινωμένοι και ανίσχυροι, σαν σε Οθωμανό σουλτάνο.
Βγάλε τους άλλους από την εικόνα και δες: πόσο σημαντικά είναι τα πλούτη, αν δε μπορείς να τα επιδείξεις για να υψώσεις το Εγώ σου; Πόσο ηλίθιος θα φανείς άμα χαμογελάς μόνος σου, δίχως παρέα; πόσο μπορείς να παίζεις μονάχος σου, σε ένα έρημο λούνα-παρκ; όλα δικά σου θά 'ναι, κι όλα άδεια... Και ξέρεις κάτι; αυτή η αχορτασιά σε έκανε να μισείς και τον ίδιο σου τον εαυτό, με σένα είσαι κατά βάθος οργισμένος και αυτή την οργή βγάζεις σε κάθε σου συναναστροφή. Φοβάσαι τους άλλους, επειδή φοβάσαι τον εαυτό σου. Και τον φοβάσαι, γιατί δεν σε ξέρεις, δεν θέλησες ποτέ να βγεις από το βόλεμά σου, ούτε μέσα σου.
Γύρνα τώρα στους άλλους, που περιφρονείς. Αυτοί σού παρέχουν όλα εκείνα που ζητάς να παίρνεις. Ακόμα και η πόρνη η επί πληρωμή για τους παρτάκηδες υπάρχει, κι εξαιτίας τους. Κοίταξε λοιπόν μέσα τους, αφουγκράσου τις αγωνίες τους, κατανόησε με συμπάθεια τις αδυναμίες τους, αναγνώρισε τα προτερήματά τους, βάλε τους στο παιχνίδι της ζωής σου, γιατί ούτως ή άλλως χωρίς αυτούς δε μπορείς μόνος ούτε να επιβιώσεις. Αντιμετώπισέ τους όπως ακριβώς θά 'θελες να σε αντιμετωπίζουν: με σεβασμό, τίμια, με αγάπη.
Και μη φοβάσαι, άμα στο μέτρημα βρεθείς λειψός. Τα πάντα διορθώνονται. Αρκεί να θες.





»Ποιας φυλής ανύπαρχτης ο γόνος να 'μουν
»τότε μόνο ενόησα
»που η σκέψη του Άλλου
»διαγώνια σαν ακμή γυαλιού
»και Ορθόν ως πέρα με χάραζε
»Είδα μέσα στα σπίτια καθαρά σαν να μην ήταν τοίχοι
»με το λύχνο στο χέρι να περνούν γερόντισσες
»τα χαράκια στο μέτωπο και στο ταβάνι
»και άλλοι νέοι με το μουστάκι που έζωναν άρματα στη μέση τους
»αμίλητοι
»δύο δάχτυλα πάνω στη λαβή
»εδώ κι αιώνες.
 »"Βλέπεις" είπε "είναι οι Άλλοι
»και δε γίνεται Αυτοί χωρίς Εσένα
»και δε γίνεται μ' Αυτούς χωρίς, Εσύ.
»Βλέπεις" είπε "είναι οι Άλλοι
»και ανάγκη πάσα να τους αντικρίσεις
»η μορφή σου αν θέλεις ανεξάλειπτη να 'ναι
»και να μείνει αυτή.
»Επειδή πολλοί φορούν το μελανό πουκάμισο
»και άλλοι μιλούν τη γλώσσα των χοιρογρυλλίων
»και είναι οι Ωμοφάγοι και οι Άξεστοι του Νερού
»οι Σιτόφοβοι και οι Πελιδνοί και οι Νεοκόνδορες
»ορμαθός και αριθμός των άκρων του σταυρού
»της Τετρακτίδος.
»Αν αλήθεια κρατήσεις και τους αντικρίσεις" είπε
 »"η ζωή σου θ' αποκτήσει αιχμή και θα οδηγήσεις" είπε
 »"Ο καθείς και τα όπλα του" είπε

Οδυσέας Ελύτης, Το ἀξιον εστί


Δεν υπάρχουν σχόλια: