6.11.12

κρίσεις εν όψει κρίσης

φωτογραφία: enet.gr
Η λέξη "κρίση" τον τελευταίο καιρό έγινε κάτι παραπάνω από δημοφιλής: είναι στο στόμα όλων και κατά κύριο λόγο σηματοδοτεί την οικονομική στενότητα της περιόδου που διανύουμε. Έτσι, ο καθένας ανάλογα με το βαθμό που τον έχει αγγίξει προσπαθεί να βρει λύσεις για να επιβιώσει ή να ανακάμψει σε ατομικό κυρίως επίπεδο.
Ωστόσο αυτή την "κρίση", κατά κοινή ομολογία, την δημιούργησε μια άλλη κρίση, βαθύτερη και ουσιαστικότερη: είναι η κρίση της Δημοκρατίας, των θεσμών, της κοινωνικής συνοχής. Και στον βαθμό που δεν κατανοούμε ότι η ατομική ευημερία είναι άμεσα εξαρτημένη από την γενική ευημερία όλου του κοινωνικού συνόλου, η κάθε μερική προσπάθεια δεν μπορεί να οδηγήσει σε λύση του προβλήματος, αλλά σε βαθύτερο τέλμα.
Έπεσα σήμερα σε ένα άρθρο της Libération της 13-7-2005 με τίτλο "κρίση ταυτότητας στη Γαλλία" . Οι Γάλλοι γενικά είναι πολύ ευαισθητοποιημένοι σε θέματα που αφορούν τη Δημοκρατία, μιας που αισθάνονται ότι είναι οι συνεχιστές των θεμελιωτών της Δημοκρατίας στην Ευρώπη κατά τον 20ο αιώνα. Μεταφέρω σε ελεύθερη απόδοση ένα απόσπασμα από το παραπάνω άρθρο:
«Η Γαλλία... ανησυχεί, αναρωτιέται, αμφιβάλλει. Έχει χάσει την εμπιστοσύνη τόσο στον εαυτό της όσο και σε εκείνους που την κυβερνούν. Γνωρίζει από που έρχεται και συχνά περηφανεύεται για για το ένδοξο παρελθόν, αλλά δεν γνωρίζει ούτε που πηγαίνει ούτε πραγματικά που βρίσκεται σήμερα. Η Γαλλία βρίσκεται εν μέσω μιας οδυνηρότατης κρίσης. ....... η δυστυχία της δεν περιορίζεται ούτε στο τέλος του πολιτικού κατεστημένου, ούτε στην άσχημη οικονομική και κοινωνική κατάσταση. Η Γαλλία είναι δυστυχής επειδή δεν ξέρει πλέον ποια είναι και επειδή δεν βλέπει που βρίσκεται το μέλλον της».
Τέσσερις μήνες μετά, τα γεγονότα που ακολούθησαν δικαίωσαν τα παραπάνω: η καταδίωξη 2 έγχρωμων Γάλλων - απόγονων μεταναστών από τις πρώην αποικίες- και ο θάνατός τους (στην προσπάθεια να διαφύγουν διέσχισαν τις γραμμές των τρένων και χτυπήθηκαν από το ρεύμα), οδήγησαν σε βίαια επεισόδια σχεδόν σε κάθε πόλη, προκάλεσαν συζητήσεις επί συζητήσεων, πολιτικές αναταράξεις και έθεσαν το έναυσμα για μια βαθύτερη θεώρηση των πραγμάτων τόσο σε πολιτικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο.
Στο 14 λεπτών διάγγελμά του ο τότε πρόεδρος Σιράκ αναγνώρισε ότι επρόκειτο για κρίση θεσμών, κρίση αξιών, κρίση ταυτότητας ολόκληρου του έθνους. Πρότεινε μια σειρά από λύσεις, οι οποίες συνοψίζονταν ή προέρχονταν από τα εξής:
1. Σεβασμός στην αρχή της Δημοκρατίας, όπου το γενικό καλό υπερτερεί των ιδιοτελών επιδιώξεων.
2. Ανάγκη προτύπων και αξιών για τους νέους.
3. Ανάληψη ευθύνης εκ μέρους της οικογένειας.
4. Κοινωνική συνοχή και αλληλεγγύη από όλους προς όλους.
5.Σεβασμός και τήρηση των νόμων.
6. Ίσες ευκαιρίες -ειδικά για τη νέα γενιά- στην απασχόληση.
Φυσικά, πολλά από αυτά δεν έγιναν, είτε γιατί απαιτείται πάρα πολύς χρόνος για να αλλάξουν οι νοοτροπίες ενός ολόκληρου λαού, είτε γιατί δεν το επέτρεψαν οι πολιτικές συγκυρίες, είτε γιατί τελικά οι συνέπειες της κρίσης που έκανε με σαφή τρόπο από τότε την παρουσία της οδήγησαν ολόκληρη την Ευρώπη (και τη Γαλλία) στο χάος που αντιμετωπίζουμε σήμερα.
Η κρίση της χώρας μας δεν είναι κάτι διαφορετικό. Το δυστύχημα με εμάς είναι ότι ακόμα νομίζουμε ότι ο καθένας μόνος του μπορεί να "ξεγελάσει" την κρίση και την κοινωνία ολόκληρη, με μοναδικό γνώμονα τη δική του "σωτηρία", το δικό του βόλεμα, την εξασφάλιση των ατομικών του συμφερόντων. Στο ίδιο μήκος κύματος κινούνται και τα πολιτικά ρεύματα: για όλα φταίνε "οι άλλοι", σε ένα ατέρμονο, στείρο κατηγορητήριο που δείχνει ότι αδυνατεί ή ότι δεν θέλει να προτείνει ουσιαστικές λύσεις, αλλά να εξασφαλίσει το καλοστημένο παιχνίδι εξουσίας.
Αυτό το παιχνίδι το ζήσαμε επί πολλές δεκαετίες. Αυτό -μεταξύ άλλων- μας οδήγησε μέχρις εδώ. Είναι καιρός για μια εκ βάθρων αλλαγή νοοτροπίας και συμπεριφοράς, για λίγη εντιμότητα και ειλικρίνεια έστω προς τον εαυτό μας. Η κρίση μας αφορά όλους και η λύση δε μπορεί παρά να είναι έργο και ευθύνη όλων.
Όσο κοιτάμε το δέντρο (τον εαυτό μας) και λησμονούμε το δάσος (την κοινωνία ολόκληρη), λύσεις δεν μπορούν να βρεθούν, ούτε να πετύχουν κάποια βελτίωση. 
Η κατάσταση δεν είναι ευχάριστη. Το κάστρο της ευημερίας, της άνεσης, του βολέματος, έχει καταρρεύσει. Δύο είναι οι επιλογές: ή θα τρέξουμε να αρπάξουμε ότι νομίζουμε πως μας ανήκει, κατηγορώντας όλους τους άλλους για την συμφορά -και στην περίπτωση αυτή ουσιαστικά καταδικάζουμε τη χώρα και τον ίδιο μας τον εαυτό σε αφανισμό- ή θα σηκώσουμε τα μανίκια, θα ανασηκώσουμε τον διπλανό μας, θα παραμερίσουμε τα χαλάσματα και θα συμφωνήσουμε να χτίσουμε από την αρχή, όλοι μαζί, τον κόσμο που ονειρευόμαστε.
Ο δράκος του παραμυθιού βρίσκεται μέσα μας... εκεί δίνονται οι σκληρότερες μάχες!

Δεν υπάρχουν σχόλια: